Identiteitsfraude online: wat te doen?

1. Welke situatie is het?

De situaties kunnen elkaar overlappen: wie je mailbox heeft gehackt, vindt daar misschien ook een scan van je identiteitsbewijs. Pak eerst geld en toegang tot je accounts aan, daarna de inhoud.

2. Eerste stappen in elke situatie

1. Bewaar bewijs voordat je iets meldt: het exacte adres (URL) van elk account en elke pagina, gedateerde schermafbeeldingen, ontvangen berichten, referenties van transacties. Verwijder niets.
2. Waarschuw je contacten en je publiek via je echte kanalen: “Er circuleert een nep-account / zijn valse berichten op mijn naam. Reageer niet en stuur nooit geld of codes.”
3. Beveilig je accounts: nieuwe wachtwoorden (eerst voor je e-mail), tweestapsverificatie, aangemelde toestellen controleren.
4. Ga niet in gesprek met de persoon die zich als jou voordoet, en onderhandel niet.
5. Houd een tijdlijn bij: wanneer je het ontdekte, wat je bij wie hebt gemeld en welke antwoorden je kreeg. Bank, politie en elke klachtenprocedure vragen erom.

3. Nep-accounts, nepprofielen en nepadvertenties

1. Meld het account op het platform met de reden “doet zich voor als mij”, niet met een algemene reden. De stappen per platform: Instagram, Facebook, TikTok, LinkedIn.
2. Houd een identiteitsbewijs klaar: de meeste platforms vragen erom als bewijs dat jij de betrokken persoon bent. Upload het alleen via het officiële formulier, nooit naar een account dat jou aanschrijft.
3. Meld elk schadelijk bericht (gestolen foto's, gemanipuleerde inhoud), niet alleen het account.
4. Bij een advertentie meld je de advertentie rechtstreeks en zoek je daarna de andere advertenties van dezelfde adverteerder op. Zie onze gids over nepadvertenties.
5. Als het platform weigert of zwijgt: in de EU moeten onlineplatforms (behalve micro- en kleine ondernemingen) volgens de digitaledienstenverordening (DSA) een interne klachtenprocedure aanbieden. Daarna kun je in Nederland terecht bij ConsuWijzer van de ACM en in België bij het BIPT (complaintdsa@bipt.be). De tekst vind je in onze voorbeeldbrief voor een verwijderverzoek.
6. Als het account een deepfake van jou verspreidt, volg dan ook onze gids over deepfakes.

4. Gehackt account of nep-account: het verschil

Een nep-account is een nieuw account met jouw naam of foto's: dat laat je verwijderen met een melding (deel 3). Bij een gehackt account heeft iemand je echte account overgenomen en schrijft hij in jouw naam. Dat haal je zo terug:

1. Gebruik de officiële herstelprocedure van het platform (“wachtwoord vergeten” of “mijn account is gehackt”), alleen in de officiële app of op de officiële website.
2. Beveilig eerst je e-mail: die is de sleutel tot al je andere accounts.
3. Vertel je contacten dat de berichten tijdens de overname niet van jou kwamen.
4. Zoek hulp en doe aangifte, vooral als er geld of oplichting in het spel is. In Nederland helpt de Offlimits Hulplijn (0800-0033) gratis bij gehackte accounts, en bereik je de politie zonder spoed op 0900-8844. In België dien je klacht in bij de politie van je zone (zonder spoed 101) en stuur je verdachte berichten door naar verdacht@safeonweb.be.

5. Fraude met je identiteit of je financiële gegevens

Dit is geen zaak voor het verwijderen van inhoud, en SOS Deepfake behandelt geen financiële fraude. Dit zijn de officiële wegen.

Nederland

1. Bel meteen je bank en je kaartuitgever en laat de betrokken kaarten en rekeningen blokkeren.
2. Doe aangifte bij de politie (zonder spoed 0900-8844, bij spoed 112). De aangifte heb je nodig tegenover je bank, bedrijven en incassobureaus.
3. Meld het bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens. Het CMI geeft advies en bemiddelt bij de politie, de RDW of de Belastingdienst. Telefonisch: 088-9001000, op werkdagen van 9 tot 12 uur en van 13 tot 16.30 uur.
4. Ging het om oplichting, meld het dan ook bij de Fraudehelpdesk (088-786 7372 of via het webformulier).
5. Maak schriftelijk bezwaar tegen elke factuur of aanmaning voor een contract dat je nooit hebt afgesloten, en voeg de aangifte toe. Vermoed je onbekende contracten, vraag dan het bedrijf om een kopie van je gegevens (art. 15 AVG).
6. Laat gestolen of misbruikte identiteitsbewijzen vervangen.
7. Laat je bijstaan: Slachtofferhulp Nederland helpt gratis (0900-0101).

België

1. Neem contact op met je bank en laat kaarten en rekeningen blokkeren, bijvoorbeeld via Card Stop (078 170 170).
2. Dien klacht in bij de politie van je zone, bij spoed via 101 of 112.
3. Stuur verdachte berichten door naar verdacht@safeonweb.be.
4. Vraag inzage in je gegevens bij de bedrijven die ze gebruiken (art. 15 AVG). Bij problemen kun je klacht indienen bij de Gegevensbeschermingsautoriteit.

Alle stappen voor België staan in onze gids identiteitsfraude in België.

6. Wat de wet zegt

De regels van de platforms verbieden overal dat iemand zich voordoet als een ander. Daarom werkt een goed gemaakte melding meestal zonder rechter. De juridische kant hangt af van het land. In Nederland is identiteitsfraude strafbaar: wie de identificerende gegevens van een ander gebruikt om zijn eigen identiteit te verbergen of die van een ander te misbruiken, riskeert tot 5 jaar cel (art. 231b Wetboek van Strafrecht). Afhankelijk van de feiten kunnen ook oplichting (art. 326) of belaging (art. 285b) gelden. In België gaat het, afhankelijk van de feiten, onder meer om aanmatiging van een naam (art. 462 Strafwetboek), belaging (art. 237) of oplichting. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies: voor jouw situatie kun je terecht bij een advocaat.